HOLBEN

Pek az ressam bu kadar acayip bir vazife almış,pek az tablo da bu kadar büyük bir tarihi rolü muvaffakıyetle başarmıştır.İri yapılı,aç gözlü,muhteris kral sekizinci Henry,1539 senesinde dördüncü defa evlenmek üzere bir kız arıyordu.Birinci karısı Catherine Aragon idi.Ondan memnun kalmıyarak ayrılmıştı.İkinci karısı Anne Boleyn’in kafasını kestirmişti.Üçüncüsü Jane Seymour,doğumdan sonra yaşamamıştı.

Dördüncü defa kiminle evlenecekti?Cologne şehri yakınlarındaki Cleves’e bir heyet göndererek 23 yaşındaki Leydi Anne’ı istetti.

Bu kızla evlenmek istemesinin sebebi aşk değil,sadece politikaydı.Avrupa’daki Katolik kuvvetlere karşı Anne’ın babası Cleves Dükünü müttefik olarak yanında bulundurmak istiyordu.Gönderdiği heyete,devrin meşhur ressamlarından Hans Holbein’ı da dahil etmiş ve ona şu sözleri söylemişti:

-“Heyetteki maiyetimden ziyade,senin fırçana itimat ediyorum,Holbein!”

Kralın müşavirlerinden Sir Thomas Cromwell de Holbein’a şu nasihatte bulunmuştu:

-“Eminim ki,saraya Leydi Anne’ın ‘en güzel’ portrelerinden birini getireceksin Holbein.”

Çünkü Cromwell,bir Protestan ittihadı teessüs etmesini istiyordu.

Sıcak bir ağustos günü ikindi vaktinde,Holbein,Cologne civarındaki şatoda Leydi Anne ile tanıştı.Anne,güzel bir kız değildi.İri kemikli,soğuk,durgun,sevimsiz,yavan ve çicek bozuğu idi.Almanca’dan başka lisan bilmiyordu.

Holbein müşkül vaziyette kalmıştı.Leydi Anne’ı güzelleştirecek olsa Cromwell’i memnun edecek;fakat kralın gazabına uğrıyacaktı.Gördüğü gibi çizse,yalnız Cromwell’i kızdırmakla kalmıyacak,belki Leydi’nin kraliçeliğe yükselmesine de mani olacaktı.

Leydi Anne,sıcaktan bunalmasına rağmen,ağır saray kıyafetiyle Holbein’a poz verdi.Solak Holbein,kati kararını vererek,büyük bir süratle çalışmaya koyuldu.Evvela,önemli noktalara kırmızı tebeşirle işaretler koydu:Gözlere,çeneye,elbisenin yenlerine…Ondan sonra,boyamaya başladı.Bu cazibesiz kızı,muhteşem bir canlılıkla;oturaklı renkler,kusursuz bir nesiç,kudretli bir kompozisyon ve zarif bir detayla işledi.Bu yavan görünüş,tantanalı kadifeler,göz kamaştırıcı pırlantalar ve sırmalar içersinde gizlenmişti.

Holbein,tabloyu bir haftadan kısa bir zaman zarfında bitirdi ve İngiltere’ye döndü.Sekizinci Henry,portreye bir göz atıp evlenme mukavelesini imzaladı.Bütün Avrupa’yı hayran bırakacak olan düğün merasimi hazırlıklarına başlandı.

Anne,yeni seneden bir gün evvel Rochester şehrine vardı.Kral onu Greenwich’te bekliyordu.Burada parlak bir karşılama töreni hazırlanmıştı.Fakat Henry birdenbire fikrini değiştirdi.Greenwich’te beklemekten vazgeçti.Yanına,tepeden tırnağa griler giyinmiş sekiz kişi alarak,Rochester’e gitti.Leydi Anne’ı törenden evvel kendi gözüyle görmek istemişti.

Anne’ı Rochester’de ansızın bastırdı.Leydi,onu,önünde diz çökerek selamladı.Fakat Kral,bu zayıf,çicek bozuğu kızı görünce,o kadar şaşaladı,o kadar sersemledi ki,yanında hediye olarak getirdiği kıymetli kürkleri ve pırlantaları bile vermeyi unuttu.Hiddetle Greenwich’e döndü.Asabiyetten titriyerek Cromwell’e haykırdı:

-“Babasının İmparator Charles’ın eline düşmiyeceğini bilseydim,bu kızla evlenmezdim!...Bu işin bir çaresi yok mu?!...”

Hiçbir çaresi yoktu.6 ocak 1540 tarihinde evlendiler.Ertesi sabah Henry etrafındakilere şöyle dedi:

-“Bir Hollanda kısrağından farkı yok!”

Aynı senenin 9 temmuzunda Kral,evlenmenin hükümsüz olduğunu ilan etti.Anne’a hediye olarak iki köşk bağışladı ve senede 3000 İngiliz lirası aylık bağladı.Sonraki iki karısını,kendi görmeden almadı.